Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana: Crop Insurance PMFBY | प्रधानमंत्री पिक विमा योजना

प्रधानमंत्री पीक विमा योजना 2023 Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana: Crop Insurance PMFBY आज आपण या लेखात प्रधानमंत्री पीक विमा योजना या विषयी माहिती पाहणार आहोत यामध्ये तुम्हाला पीक विमा योजनेसंबंधी संपूर्ण माहिती मिळेल.

1) प्रधानमंत्री पीक विमा योजना 2023 | Pradhanmantri Pik Vima
Yojana

Table of Contents

प्रधानमंत्री पिक विमा योजना (PMFBY) ही भारत सरकारने 2016 मध्ये सुरू केलेली पीक विमा योजना आहे. दुष्काळ, पूर, गारपीट आणि अशा इतर घटनांसारख्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे पिकांचे नुकसान झाल्यास शेतकर्‍यांना आर्थिक सहाय्य करणे हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे. . ही योजना कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाद्वारे लागू केली जाते आणि विविध विमा कंपन्यांद्वारे प्रशासित केली जाते.

या योजनेंतर्गत, शेतकरी नाममात्र प्रीमियम भरून त्यांच्या पिकांचा विमा काढू शकतात. योजनेचे प्रीमियम दर खूपच कमी आहेत आणि ते पिकाच्या प्रकारावर आणि विम्याच्या रकमेवर आधारित आहेत. सरकार प्रीमियमवर सबसिडी देते, जी पिकाच्या प्रकारानुसार ५०% ते ९०% पर्यंत असते.

ही योजना शेतकर्‍यांसाठी ऐच्छिक आहे, परंतु ती शेतकर्‍यांना पिकांच्या नुकसानीपासून आर्थिक संरक्षण प्रदान करते म्हणून तिला खूप प्रोत्साहन दिले जाते. विमा उतरवलेल्या पिकाचे कोणतेही नुकसान किंवा नुकसान झाल्यास, शेतकऱ्याला योजनेच्या अटी व शर्तीनुसार नुकसान भरपाई दिली जाते. नुकसान भरपाईची गणना संबंधित अधिकाऱ्यांनी केलेल्या पीक उत्पादनाच्या नुकसानाच्या आधारे केली जाते.

PMFBY चा एक मोठा फायदा म्हणजे तो शेतकऱ्यांना वेळेवर भरपाई देतो. पीक उत्पन्नाचे मूल्यांकन पूर्ण झाल्यानंतर दोन आठवड्यांच्या आत नुकसान भरपाई दिली जाईल याची योजना सुनिश्चित करते. यामुळे शेतकऱ्यांना नुकसानीतून लवकर सावरण्यास आणि त्यांची शेतीची कामे पुन्हा सुरू करण्यास मदत होते.

PMFBY शेतकऱ्यांना त्यांची विमा कंपनी निवडण्यासाठी लवचिकता देखील प्रदान करते. ही योजना सर्व विमा कंपन्यांसाठी खुली आहे आणि शेतकरी त्यांना आवडणारी कोणतीही विमा कंपनी निवडू शकतात. यामुळे विमा कंपन्यांमधील स्पर्धेला प्रोत्साहन मिळते आणि शेतकऱ्यांना सर्वोत्तम सेवा मिळतील याची खात्री होते.

शेवटी, प्रधानमंत्री पिक विमा योजना ही भारतातील शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत आवश्यक असलेली योजना आहे. हे नैसर्गिक आपत्तींमुळे पिकांच्या नुकसानीपासून शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण देते आणि वेळेवर नुकसान भरपाईची खात्री देते. ही योजना ऐच्छिक आहे परंतु अत्यंत प्रोत्साहन दिलेली आहे कारण ती शेतकऱ्यांना अत्यंत आवश्यक आर्थिक सुरक्षा प्रदान करते. ही योजना देशभरातील शेतकऱ्यांना लाभ मिळवून देण्यात
यशस्वी ठरली आहे आणि भारतीय शेतीला अधिक लवचिक आणि टिकाऊ बनवण्याच्या दिशेने एक पाऊल आहे.

ओंनलाईन ड्रायविंग लायसन कसे काढावे . 

2) प्रधानमंत्री पीक विमा योजना उद्देश | Pradhanmantri Pik Vima Yojana Purpose

प्रधानमंत्री पिक विमा योजना (PMFBY) ही एक पीक विमा योजना आहे जी भारत सरकारने 2016 मध्ये नैसर्गिक आपत्तींमुळे पिकाचे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक सुरक्षा प्रदान करण्याच्या उद्देशाने सुरू केली आहे. निसर्गाच्या अनिश्चिततेपासून शेतकर्‍यांचे संरक्षण करणे आणि पिकांचे नुकसान किंवा नुकसान झाल्यास त्यांना वेळेवर नुकसान भरपाई मिळणे हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे.

पीएमएफबीवायचा मुख्य उद्देश शेतकऱ्यांना आर्थिक सहाय्य प्रदान करणे आणि दुष्काळ, पूर, गारपीट आणि अशा इतर घटनांसारख्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे झालेल्या नुकसानीतून सावरणे हा आहे. ही योजना पेरणीपासून कापणीपर्यंत पिकांना विमा संरक्षण प्रदान करते आणि भारतामध्ये पिकवल्या जाणार्‍या विविध पिकांचा समावेश करते.

देशातील पीक विम्याची व्याप्ती वाढवणे आणि अधिकाधिक शेतकऱ्यांना त्याच्या कक्षेत आणणे हा या योजनेचा उद्देश आहे. या योजनेद्वारे, पीक लागवडीशी संबंधित जोखमींपासून शेतकर्‍यांचे संरक्षण करणे आणि त्यांच्या कृषी क्रियाकलापांमधून ते स्थिर उत्पन्न मिळवू शकतील याची खात्री करणे हे सरकारचे उद्दिष्ट आहे.

PMFBY चे उद्दिष्ट शेतकर्‍यांना त्यांचे पीक उत्पादन आणि उत्पादकता सुधारण्यासाठी आधुनिक कृषी पद्धती आणि तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्यास प्रोत्साहित करणे देखील आहे. शेतकऱ्यांना आर्थिक सहाय्य देऊन, योजना त्यांना चांगले बियाणे, खते आणि इतर निविष्ठांमध्ये गुंतवणूक करण्यास प्रोत्साहित करते ज्यामुळे त्यांना त्यांचे पीक उत्पादन सुधारण्यास मदत होते.

https://shivamjav.com/scholarship-up-to-two-lakhs-by-reliance-foundation/

शाश्वत शेतीला चालना देणे आणि पर्यावरणावरील पिकांचे नुकसान कमी करणे हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे. पिकांचे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक सहाय्य देऊन, ही योजना त्यांना शाश्वत कृषी  पद्धतींचा अवलंब करण्यास प्रोत्साहित करते ज्यामुळे नैसर्गिक आपत्तीमुळे पिकाच्या नुकसानीचा धोका कमी होतो.

शेवटी, प्रधानमंत्री पिक विमा योजना ही एक योजना आहे ज्याचा उद्देश शेतकऱ्यांना आर्थिक सुरक्षा प्रदान करणे आणि निसर्गाच्या अनिश्चिततेपासून त्यांचे संरक्षण करणे आहे. देशातील पीक विम्याची व्याप्ती वाढवणे आणि अधिकाधिक शेतकऱ्यांना त्याच्या कक्षेत आणणे हा या योजनेचा उद्देश आहे. या योजनेद्वारे, शेतकऱ्यांना त्यांचे पीक उत्पादन आणि उत्पादकता सुधारण्यासाठी आधुनिक कृषी पद्धती
आणि तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्यास प्रोत्साहित करण्याचे सरकारचे उद्दिष्ट आहे. PMFBY हे भारतीय शेतीला अधिक लवचिक आणि टिकाऊ बनवण्याच्या दिशेने एक पाऊल आहे

रिलायंस फाउंडेशन तर्फे दोन लाखापर्यंत ची स्कॉलरशिप असा भरा ओनलाईन फॉर्म

3) प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेअंतर्गत आकारण्यात येणारा विम्याचा हफ्ता Pradhanmantri Pik Vima Yojana Premium

प्रधानमंत्री पिक विमा योजना ही नैसर्गिक आपत्तीमुळे पीक निकामी झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण देण्यासाठी भारत सरकारने सुरू केलेली पीक विमा योजना आहे. ही योजना 2016 मध्ये सुरू करण्यात आली होती आणि ती कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाद्वारे लागू केली जाते.

Read  सातबारा दुरुस्त कसा करायचा? Satbara Kasa Durust karayacha? सातबारा उतारा 2020-21

या योजनेंतर्गत शेतकऱ्यांना नाममात्र विमा हप्ता भरावा लागतो आणि दुष्काळ, पूर, गारपीट किंवा कीटकांचा हल्ला यासारख्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे पीक निकामी झाल्यास ते नुकसान भरपाईसाठी पात्र असतील. या योजनेत सर्व शेतकरी, मग ते लहान, अत्यल्प किंवा मोठे शेतकरी आहेत. प्रीमियमचे दर अत्यंत नाममात्र आणि शेतकऱ्यांना परवडणारे आहेत.

पीक प्रकार आणि विम्याची रक्कम यावर अवलंबून, प्रधानमंत्री पिक विमा योजनेचे प्रीमियम दर राज्यानुसार बदलतात. प्रीमियम दर विम्याच्या रकमेच्या टक्केवारीनुसार मोजले जातात आणि कमाल प्रीमियम खरीप पिकांसाठी 2%, रब्बी पिकांसाठी 1.5% आणि बागायती पिकांसाठी 5% आहे. विमा हप्त्याच्या दरांना सरकारकडून अनुदान दिले जाते आणि शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष प्रीमियमचा काही अंश भरावा लागतो.

योजनेंतर्गत विम्याची रक्कम पिकाच्या लागवडीच्या खर्चावर आधारित निश्चित केली जाते. लागवडीच्या खर्चामध्ये बियाणे, खते, कीटकनाशके, मजूर आणि इतर निविष्ठा यांचा समावेश होतो. विम्याची रक्कम प्रति हेक्टर आधारावर मोजली जाते आणि कमाल विम्याची रक्कम रु. खरीप पिकांसाठी हेक्टरी 2 लाख, आणि रु. रब्बी पिकांसाठी हेक्टरी 1.5 लाख. प्रधानमंत्री पिक विमा योजनेचा लाभ घेण्यासाठी, शेतकर्‍यांनी अर्ज भरून आणि प्रीमियम भरून या योजनेत स्वतःची नावनोंदणी करावी लागेल. योजनेसाठी नावनोंदणीचा ​​कालावधी सरकारने निश्चित केला आहे, आणि शेतकर्‍यांनी विनिर्दिष्ट कालावधीत स्वतःची नोंदणी करावी लागेल.

4) Pradhanmantri Pik Vima Yojana Feature प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेची वैशिष्ट्ये

प्रधानमंत्री पिक विमा योजना ही नैसर्गिक आपत्तीमुळे पीक निकामी झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण देण्यासाठी भारत सरकारने सुरू केलेली पीक विमा योजना आहे. या योजनेत सर्व शेतकरी, मग ते लहान, अत्यल्प किंवा मोठे शेतकरी आहेत. या योजनेची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये येथे आहेत:

प्रीमियम दर: प्रधानमंत्री पिक विमा योजनेचे प्रीमियम दर अत्यंत नाममात्र आणि शेतकऱ्यांसाठी परवडणारे आहेत. प्रीमियम दर विम्याच्या रकमेच्या टक्केवारीनुसार मोजले जातात आणि कमाल प्रीमियम खरीप पिकांसाठी 2%, रब्बी पिकांसाठी 1.5% आणि बागायती पिकांसाठी 5% आहे. विमा हप्त्याच्या दरांना सरकारकडून अनुदान दिले जाते आणि शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष प्रीमियमचा काही अंश भरावा लागतो.

विम्याची रक्कम: योजनेअंतर्गत विम्याची रक्कम पिकाच्या लागवडीच्या खर्चावर आधारित निश्चित केली जाते. लागवडीच्या खर्चामध्ये बियाणे, खते, कीटकनाशके, मजूर आणि इतर निविष्ठा यांचा समावेश होतो. विम्याची रक्कम प्रति हेक्टर आधारावर मोजली जाते आणि कमाल विम्याची रक्कम रु. खरीप पिकांसाठी हेक्टरी 2 लाख, आणि रु. रब्बी पिकांसाठी हेक्टरी 1.5 लाख.

पात्रता:

अधिसूचित क्षेत्रात अधिसूचित पिकांची लागवड केलेले सर्व शेतकरी या योजनेसाठी पात्र आहेत. या योजनेत सर्व शेतकरी, मग ते लहान, अत्यल्प किंवा मोठे शेतकरी आहेत.

कव्हरेज:

ही योजना दुष्काळ, पूर, गारपीट किंवा कीटकांच्या आक्रमणासारख्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे पिकांच्या नुकसानासाठी कव्हरेज प्रदान करते. या योजनेत आग, वीज पडणे आणि वादळाचे नुकसान यांसारख्या कापणीच्या नंतरच्या आपत्तींमुळे होणारे नुकसान देखील समाविष्ट आहे.

नावनोंदणी:

प्रधानमंत्री पिक विमा योजनेच्या लाभांचा लाभ घेण्यासाठी, शेतकर्‍यांनी अर्ज भरून आणि प्रीमियम भरून या योजनेत स्वतःची नोंदणी करावी लागेल. योजनेसाठी नावनोंदणीचा ​​कालावधी सरकारने निश्चित केला आहे, आणि शेतकर्‍यांनी विनिर्दिष्ट कालावधीत स्वतःची नोंदणी करावी लागेल.

नुकसान भरपाई:

नैसर्गिक आपत्तीमुळे पीक निकामी झाल्यास, शेतकऱ्यांनी आपत्ती आल्यापासून ७२ तासांच्या आत संबंधित अधिकाऱ्यांना कळवावे. त्यानंतर संबंधित अधिकारी पीक नुकसानीचे मूल्यांकन करतील, आणि नुकसानीच्या प्रमाणात पीकांच्या आधारे नुकसान भरपाईची रक्कम मोजली जाईल.

फायदे:

प्रधानमंत्री पिक विमा योजना शेतकर्‍यांना आर्थिक संरक्षण देते आणि पीक अपयशी झाल्यामुळे ते कर्जात ढकलले जाणार नाहीत याची खात्री करते. ही योजना शेतकऱ्यांना जोखमीची पिके घेण्यास आणि उत्पादकता वाढवण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानामध्ये गुंतवणूक करण्यास प्रोत्साहित करते.

शेवटी, प्रधानमंत्री पिक विमा योजना ही शेतकऱ्यांसाठी अतिशय फायदेशीर योजना आहे, विशेषत: लहान आणि अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी ज्यांना पीक अपयशाचा धोका आहे. ही योजना त्यांना आर्थिक संरक्षण प्रदान करते आणि पीक अपयशी झाल्यामुळे ते कर्जात ढकलले जाणार नाहीत याची खात्री करते. शेतकर्‍यांमध्ये या योजनेबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी आणि त्यांना या योजनेत सहभागी होण्यासाठी प्रोत्साहित करण्यासाठी सरकार विविध पावले उचलत आहे.

प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेअंतर्गत समाविष्ट पिके Crops covered under Pradhan Mantri Crop Insurance Scheme

प्रधानमंत्री फसल विमा योजना (PMFBY), ज्याला प्रधानमंत्री पीक विमा योजना म्हणूनही ओळखले जाते, ही भारत सरकारने 2016 मध्ये सुरू केलेली पीक विमा योजना आहे. नैसर्गिक आपत्तीमुळे पीक निकामी झाल्यास शेतकर्‍यांना आर्थिक संरक्षण प्रदान करणे हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे.  या योजनेत पिकांच्या विस्तृत श्रेणीचा समावेश आहे आणि प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेंतर्गत समाविष्ट असलेली काही पिके येथे आहेत:

अन्नधान्य: या योजनेत तांदूळ, गहू, मका, बाजरी इत्यादी सर्व अन्नधान्यांचा समावेश आहे. ही पिके देशाच्या विविध भागात मोठ्या प्रमाणावर घेतली जातात आणि लोकसंख्येसाठी अन्नाचा एक महत्त्वाचा
स्रोत आहेत.

तेलबिया: भुईमूग, मोहरी, सोयाबीन, सूर्यफूल इत्यादी तेलबिया देखील योजनेंतर्गत समाविष्ट आहेत. ही पिके खाद्यतेल काढण्या साठी वापरली जातात आणि देशाच्या विविध भागात मोठ्या प्रमाणावर घेतली
जातात.

कडधान्ये: मूग, उडीद, चना इत्यादी कडधान्यांचाही या योजनेत समावेश आहे. ही पिके प्रथिनांचा एक महत्त्वाचा स्रोत आहेत आणि देशाच्या विविध भागांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर घेतले जातात.

व्यावसायिक पिके: कापूस, ऊस, तंबाखू, ताग, इत्यादी व्यावसायिक पिके देखील योजनेअंतर्गत समाविष्ट आहेत. ही पिके व्यावसायिक हेतूने घेतली जातात आणि शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नाचा एक महत्त्वाचा स्रोत
आहे.

फलोत्पादन पिके: फळे, भाजीपाला, मसाले इ. फळबाग पिके देखील योजनेअंतर्गत समाविष्ट आहेत. ही पिके अत्यंत नाशवंत आहेत आणि गारपीट, पूर इत्यादी नैसर्गिक आपत्तींना बळी पडतात.

इतर: चहा, कॉफी, नारळ, इत्यादी इतर पिके देखील योजनेअंतर्गत समाविष्ट आहेत. ही पिके देशातील विशिष्ट प्रदेशात घेतली जातात आणि शेतकऱ्यांसाठी उत्पन्नाचा एक महत्त्वाचा स्रोत आहे.

प्रधानमंत्री पीक विमा योजना सर्व शेतकऱ्यांना कव्हर करते, मग ते लहान, अत्यल्प किंवा मोठे शेतकरी असोत. योजनेचे प्रीमियम दर अत्यंत नाममात्र आणि शेतकऱ्यांना परवडणारे आहेत. प्रीमियम दर विम्याच्या रकमेच्या टक्केवारीनुसार मोजले जातात आणि कमाल प्रीमियम खरीप पिकांसाठी 2%, रब्बी पिकांसाठी 1.5% आणि बागायती पिकांसाठी 5% आहे.

नैसर्गिक आपत्तीमुळे पीक निकामी झाल्यास, शेतकऱ्यांनी आपत्ती आल्यापासून ७२ तासांच्या आत संबंधित अधिकाऱ्यांना कळवावे. त्यानंतर संबंधित अधिकारी पीक नुकसानीचे मूल्यांकन करतील, आणि नुकसानीच्या प्रमाणात पीकांच्या आधारे नुकसान भरपाईची रक्कम मोजली जाईल.

शेवटी, प्रधानमंत्री पीक विमा योजना ही शेतकऱ्यांसाठी अतिशय फायदेशीर योजना आहे, विशेषत: लहान आणि अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी ज्यांना पीक अपयशाचा धोका आहे. या योजनेत पिकांची विस्तृत श्रेणी समाविष्ट आहे आणि नैसर्गिक आपत्तीमुळे पीक निकामी झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण प्रदान करते. ही योजना शेतकऱ्यांना जोखमीची पिके घेण्यास आणि उत्पादकता वाढवण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानामध्ये गुंतवणूक करण्यास प्रोत्साहित करते.

Read  Satbara Land Information in Marathi | तुमच्या ताब्यात असलेली जमीन आणि 7/12 वरची जमीन सारखी आहे पहा मोबाईलवर

प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेचे लाभार्थी Pradhanmantri Pik Vima Yojana Beneficiary

प्रधानमंत्री पिक विमा योजना (PMFBY) ही भारत सरकारने नैसर्गिक आपत्तींमुळे पीक निकामी झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण देण्यासाठी सुरू केलेली पीक विमा योजना आहे. या योजनेत पिकांची विस्तृत श्रेणी समाविष्ट आहे आणि सर्व शेतकऱ्यांना विमा संरक्षण प्रदान करते, मग ते लहान, अत्यल्प किंवा मोठे शेतकरी असोत. या योजनेचा फायदा कोणाला होऊ शकतो यावर एक नजर टाकूया.

लहान आणि अल्पभूधारक शेतकरी: दोन हेक्टरपेक्षा कमी जमीन असलेले छोटे आणि सीमांत शेतकरी नैसर्गिक आपत्तींमुळे पिकांच्या नाशाचा सर्वाधिक धोका पत्करतात. प्रधानमंत्री पिक विमा योजना त्यांना नाममात्र प्रीमियम दराने विमा संरक्षण प्रदान करते. ही योजना सुनिश्चित करते की या शेतकर्‍यांवर पीकअपयशामुळे मोठे नुकसान होणार नाही आणि कोणत्याही आर्थिक ताणाशिवाय त्यांची शेतीची कामे सुरू
ठेवता येतील.

शेअर पीक घेणारे आणि भाडेकरू शेतकरी: शेअर पीक घेणारे आणि भाडेकरू शेतकरी, जे शेअर आधारावर किंवा भाडेतत्त्वावर जमिनीची लागवड करतात, त्यांनाही या योजनेचा लाभ मिळू शकतो. ते या योजनेत नावनोंदणी करू शकतात आणि त्यांनी लागवड केलेल्या पिकांसाठी विमा संरक्षण मिळवू शकतात.

मोठे शेतकरी : व्यापारी तत्त्वावर पिकांची लागवड करणारे मोठे शेतकरीही या योजनेचा लाभ घेऊ शकतात. ही योजना सर्व शेतकर्‍यांना त्यांच्या जमिनीचा आकार विचारात न घेता विमा संरक्षण प्रदान करते.

उच्च मूल्याची पिके घेणारे शेतकरी: जे शेतकरी फळे, भाजीपाला, मसाले इ. उच्च मूल्याची पिके घेतात, त्यांनाही या योजनेचा लाभ मिळू शकतो. ही पिके अत्यंत नाशवंत आहेत आणि गारपीट, पूर इत्यादी नैसर्गिक आपत्तींना बळी पडतात. ही योजना त्यांना विमा संरक्षण प्रदान करते आणि पीक अपयशी झाल्यामुळे त्यांच्यावर मोठ्या प्रमाणात नुकसान होणार नाही याची खात्री केली जाते.

कर्ज घेणारे शेतकरी : जे शेतकरी कृषी कामांसाठी बँकांकडून कर्ज घेतात त्यांनाही या योजनेचा लाभ मिळू शकतो. या योजनेद्वारे प्रदान केलेले विमा संरक्षण हे सुनिश्चित करते की नैसर्गिक आपत्तींमुळे त्यांची पिके अयशस्वी झाली तरीही ते त्यांच्या कर्जाची परतफेड करण्यास सक्षम आहेत.

शेवटी, प्रधानमंत्री पिक विमा योजना ही शेतकऱ्यांसाठी, विशेषतः लहान आणि अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी अतिशय फायदेशीर योजना आहे ज्यांना पीक अपयशाचा धोका आहे. ही योजना सर्व शेतकर्‍यांना विमा संरक्षण प्रदान करते, त्यांच्या जमिनीचा आकार विचारात न घेता, आणि त्यांना उत्पादकता वाढवण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानामध्ये गुंतवणूक करण्यास प्रोत्साहित करते. पीक अपयशामुळे शेतकर्‍यांवर मोठ्या प्रमाणात नुकसान होणार नाही आणि कोणत्याही आर्थिक ताणाशिवाय त्यांची शेतीची कामे सुरू ठेवता येतील याची खात्री या योजनेद्वारे केली जाते.

प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेचा लाभ Pradhanmantri Pik Vima Yojana Benefits

प्रधानमंत्री पिक विमा योजना (PMFBY) ही भारत सरकारने नैसर्गिक आपत्तींमुळे पीक निकामी झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण देण्यासाठी सुरू केलेली पीक विमा योजना आहे. या योजनेत पिकांची विस्तृत श्रेणी समाविष्ट आहे आणि सर्व शेतकऱ्यांना विमा संरक्षण प्रदान करते, मग ते लहान, अत्यल्प किंवा मोठे शेतकरी असोत. या योजनेचे काही फायदे पाहू या:

आर्थिक संरक्षण: प्रधानमंत्री पिक विमा योजना दुष्काळ, पूर, गारपीट इत्यादी नैसर्गिक आपत्तींमुळे पीक निकामी झाल्यास शेतकर्‍यांना आर्थिक संरक्षण प्रदान करते. ही योजना सुनिश्चित करते की पीक अपयशामुळे शेतकर्‍यांचे मोठे नुकसान होणार नाही आणि ते पुढे चालू ठेवू शकते. कोणत्याही आर्थिक ताणाशिवाय त्यांची शेतीची कामे.

नाममात्र प्रीमियम दर: योजनेचे प्रीमियम दर अत्यंत नाममात्र आणि शेतकऱ्यांसाठी परवडणारे आहेत. प्रीमियम दर विम्याच्या रकमेच्या टक्केवारीनुसार मोजले जातात आणि कमाल प्रीमियम खरीप पिकांसाठी 2%, रब्बी पिकांसाठी 1.5% आणि बागायती पिकांसाठी 5% आहे. हे सुनिश्चित करते की अगदी लहान आणि अत्यल्प शेतकरी देखील योजनेत नाव नोंदवू शकतात आणि त्यांच्या पिकांसाठी विमा संरक्षण मिळवू शकतात.

कव्हर केलेल्या पिकांची विस्तृत श्रेणी: प्रधानमंत्री पिक विमा योजनेमध्ये अन्नधान्य, तेलबिया, कडधान्ये, व्यावसायिक पिके, बागायती पिके इत्यादींचा समावेश असलेल्या पिकांच्या विस्तृत श्रेणीचा समावेश आहे. यामुळे विविध प्रकारची पिके घेणारे शेतकरी या योजनेत नाव नोंदवू शकतात आणि त्यांच्या पिकांसाठी विमा संरक्षण मिळवा.

वेळेवर नुकसान भरपाई: नैसर्गिक आपत्तीमुळे पीक निकामी झाल्यास, शेतकर्‍यांनी आपत्ती आल्यापासून72 तासांच्या  आत संबंधित अधिकाऱ्यांना कळवावे. त्यानंतर संबंधित अधिकारी पीक नुकसानीचे मूल्यांकन करतील, आणि नुकसानीच्या प्रमाणात पीकांच्या आधारे नुकसान भरपाईची रक्कम मोजली जाईल. नुकसान भरपाईची रक्कम शेतकर्‍यांना वेळेवर वितरित केली जाते, त्यांना कोणत्याही आर्थिक मदतीशिवाय राहणार नाही याची खात्री करून.

जोखीमदार पिकांना प्रोत्साहन देते: प्रधानमंत्री पिक विमा योजना शेतकऱ्यांना जोखमीची पिके घेण्यास
आणि उत्पादकता वाढवण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानामध्ये गुंतवणूक करण्यास प्रोत्साहित करते. ही योजना शेतकर्‍यांना फळे, भाजीपाला, मसाले इत्यादींसारख्या उच्च मूल्याच्या पिकांसह सर्व प्रकारच्या पिकांसाठी विमा संरक्षण प्रदान करते. यामुळे शेतकरी धोकादायक पिके घेण्यास मागेपुढे पाहत नाहीत आणि त्यांचे उत्पन्न वाढवण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानामध्ये गुंतवणूक करू शकतात याची खात्री करते. प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेअंतर्गत रब्बी हंगामातील पिकांसाठी प्रीमियमची रक्कम

Pant Pradhan Pik Vima Yojana पंतप्रधान पिक विमा योजना ही नैसर्गिक आपत्तीमुळे पिकाचे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत देण्यासाठी ओडिशा सरकारने सुरू केलेली पीक विमा योजना आहे. ही योजना 2019 मध्ये सुरू करण्यात आली होती आणि त्यात भात, बाजरी, कडधान्ये आणि तेलबिया यासह विविध पिकांचा समावेश आहे. पंत प्रधान पिक विमा योजनेची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि फायदे पाहू या.

पंतप्रधान पिक विमा योजनेची वैशिष्ट्ये

प्रीमियम दर: पंता प्रधान पिक विमा योजनेचे प्रीमियम दर अत्यंत नाममात्र आणि शेतकऱ्यांसाठी परवडणारे आहेत. सरकार एकूण प्रीमियम रकमेच्या 90% पर्यंत सबसिडी प्रदान करते, ज्यामुळे लहान आणि अत्यल्प शेतकरी देखील योजनेत नाव नोंदवू शकतात आणि त्यांच्या पिकांसाठी विमा संरक्षण मिळवू शकतात.

पिकांचे कव्हरेज: या योजनेत भात, बाजरी, कडधान्ये आणि तेलबिया यासह विविध पिकांचा समावेश आहे. यामुळे विविध प्रकारच्या पिकांची लागवड करणारे शेतकरी या योजनेत नाव नोंदवू शकतात आणि त्यांच्या पिकांसाठी विमा संरक्षण मिळवू शकतात.

वेळेवर नुकसान भरपाई: नैसर्गिक आपत्तीमुळे पीक निकामी झाल्यास, शेतकर्‍यांनी आपत्ती आल्यापासून 72 तासांच्या आत संबंधित अधिकाऱ्यांना कळवावे. त्यानंतर संबंधित अधिकारी पीक नुकसानीचे मूल्यांकन करतील, आणि नुकसानीच्या प्रमाणात पीकांच्या आधारे नुकसान भरपाईची रक्कम मोजली जाईल. नुकसान भरपाईची रक्कम शेतकर्‍यांना वेळेवर वितरित केली जाते, त्यांना कोणत्याही आर्थिक मदतीशिवाय राहणार नाही याची खात्री करून.

Read  Maha Bhumi Abhilekh जमिनीची शासकीय मोजणी भूमी अभिलेख

तंत्रज्ञानाचा वापर: योजनेच्या अंमलबजावणीमध्ये पारदर्शकता आणि कार्यक्षमता सुनिश्चित करण्यासाठी पंता प्रधान पिक विमा योजना तंत्रज्ञानाचा वापर करते. शेतकऱ्यांची नोंदणी करण्यासाठी आणि त्यांच्या पिकांचा डेटा गोळा करण्यासाठी ही योजना मोबाईल अॅपचा वापर करते. अ‍ॅप शेतकऱ्यांना त्यांच्या विमा दाव्यांच्या स्थितीबद्दल माहिती मिळवू देते.

पंता प्रधान पिक विमा योजनेचे फायदे

आर्थिक संरक्षण: पंता प्रधान पिक विमा योजना दुष्काळ, पूर, गारपीट इत्यादी नैसर्गिक आपत्तींमुळे पीक निकामी झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण प्रदान करते. ही योजना सुनिश्चित करते की पीक निकामी झाल्यामुळे शेतकऱ्यांचे मोठे नुकसान होणार नाही आणि ते चालू ठेवू शकते. कोणत्याही आर्थिक ताणाशिवाय त्यांच्या शेतीच्या कामांसह.

शेतीतील गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देते: ही योजना शेतकऱ्यांना उत्पादकता आणि उत्पन्न वाढवण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानामध्ये गुंतवणूक करण्यास प्रोत्साहित करते. ही योजना शेतकर्‍यांना फळे, भाजीपाला, मसाले इत्यादींसारख्या उच्च मूल्याच्या पिकांसह सर्व प्रकारच्या पिकांसाठी विमा संरक्षण प्रदान करते. यामुळे शेतकरी धोकादायक पिके घेण्यास मागेपुढे पाहत नाहीत आणि त्यांचे उत्पन्न वाढवण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानामध्ये गुंतवणूक करू शकतात याची खात्री करते.

ग्रामीण संकट कमी करते: पंता प्रधान पिक विमा योजना पीक नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत देऊन ग्रामीण संकट कमी करते. आर्थिक ताणामुळे शेतकर्‍यांना आत्महत्येसारखे टोकाचे पाऊल उचलावे लागणार नाही याची काळजी या योजनेत आहे.

प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेच्या अटी Pradhanmantri Pik Vima Yojana Terms & Condition

प्रधानमंत्री पिक विमा योजना ही भारत सरकारने नैसर्गिक आपत्ती, कीटकांचे आक्रमण किंवा अशा इतर कारणांमुळे पीक निकामी झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक सहाय्य देण्यासाठी सुरू केलेली पीक विमा योजना आहे. ही योजना अशा शेतकर्‍यांना सुरक्षिततेचे जाळे प्रदान करण्यासाठी डिझाइन केले आहे जे बहुतेक वेळा अप्रत्याशित हवामान परिस्थिती आणि शेतीशी संबंधित इतर जोखमींच्या दयेवर असतात. मात्र, या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांना काही अटी व शर्तींची पूर्तता करणे आवश्यक आहे. या पोस्टमध्ये आपण प्रधानमंत्री पिक विमा योजनेच्या काही महत्त्वाच्या अटी व शर्तींची चर्चा करणार आहोत.

पात्रता: अधिसूचित पिकांसाठी कोणत्याही वित्तीय संस्थेकडून पीक कर्ज घेतलेल्या सर्व शेतकऱ्यांना ही योजना लागू आहे. ही योजना ऐच्छिक आहे आणि योजनेसाठी पात्र होण्यासाठी शेतकऱ्याने अधिसूचित कट-ऑफ तारखेपूर्वी नावनोंदणी करणे आवश्यक आहे.

प्रीमियम: योजनेअंतर्गत प्रीमियम दरांना सरकारकडून जास्त अनुदान दिले जाते आणि शेतकऱ्याला केवळ नाममात्र रक्कम भरावी लागते. प्रीमियमची रक्कम पीक आणि विम्याच्या रकमेवर अवलंबून असते आणि ती विम्याच्या रकमेची टक्केवारी असते. खरीप पिकांसाठी प्रीमियम दर 2% आणि रब्बी पिकांसाठी 1.5% आहे. बागायती पिकांसाठी, प्रीमियम दर 5% आहे.

विम्याची रक्कम: पीक निकामी झाल्यास शेतकऱ्याला मिळणारी कमाल रक्कम ही विम्याची रक्कम आहे. पीक उत्पादन, लागवडीचा खर्च आणि पिकाचे बाजार मूल्य यावर आधारित विम्याची रक्कम निश्चित केली जाते. विम्याची रक्कम सरकारद्वारे निश्चित केली जाते आणि शेतकरी त्यांच्या पसंतीनुसार विमा संरक्षणाची पातळी निवडू शकतो.

पिकाचे नुकसान: नैसर्गिक आपत्ती किंवा अशा इतर कारणांमुळे पिकाचे नुकसान झाल्यास, शेतकऱ्याने घटना घडल्यापासून 72 तासांच्या आत संबंधित अधिकाऱ्यांना कळवणे आवश्यक आहे. शेतकऱ्याने घटना घडल्यापासून १५ दिवसांच्या आत विमा कंपनीकडे लेखी दावा सादर करणे आवश्यक आहे.

दाव्यांचे पेमेंट: दाव्यांची रक्कम थेट शेतकऱ्याच्या बँक खात्यात इलेक्ट्रॉनिक हस्तांतरण मोडद्वारे केली जाते. दाव्याच्या मंजुरीनंतर दोन आठवड्यांच्या आत पेमेंट केले जाते.

तक्रार निवारण: कोणतीही तक्रार किंवा वाद असल्यास, शेतकरी निराकरणासाठी संबंधित अधिकाऱ्यांकडे संपर्क साधू शकतो. शेतकरी विवादांच्या निराकरणासाठी विमा कंपनीने नियुक्त केलेल्या लोकपालाशी देखील संपर्क साधू शकतो.

शेवटी, प्रधानमंत्री पिक विमा योजना ही भारतातील शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत फायदेशीर योजना आहे. नैसर्गिक आपत्ती, कीटकांचे आक्रमण किंवा अशा इतर कारणांमुळे पीक निकामी झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत पुरवते. मात्र, या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांना काही अटी व शर्तींची पूर्तता करणे आवश्यक आहे. वर नमूद केलेल्या काही अटी व शर्ती या योजनेसाठी नावनोंदणी करताना शेतकऱ्यांनी लक्षात ठेवल्या पाहिजेत.

पंतप्रधान पीक विमा योजनेअंतर्गत पीक नुकसानीची माहिती कळविण्याची पध्दत | Procedure for reporting crop damage under Pradhan Mantri Crop Insurance Scheme

प्रधानमंत्री पीक विमा योजना ही भारतातील सरकार प्रायोजित पीक विमा योजना आहे ज्याचा उद्देश नैसर्गिक आपत्ती, कीटक आणि रोगांमुळे पिकाचे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक सहाय्य प्रदान करणे आहे. जर तुम्ही शेतकरी असाल आणि तुमच्या पिकांचे नुकसान झाले असेल, तर तुम्ही नुकसानीची तक्रार नोंदवू शकता आणि प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेंतर्गत नुकसान भरपाईसाठी या चरणांचे अनुसरण करून अर्ज करू शकता:

पीक विमा कंपनीला सूचित करा:

नुकसान झाल्यानंतर तुम्ही लवकरात लवकर पीक विमा कंपनीला कळवावे. तुम्ही विमा कंपनीच्या टोल-फ्री क्रमांकावर संपर्क साधू शकता किंवा नुकसानीची तक्रार करण्यासाठी त्यांच्या जवळच्या शाखा कार्यालयाला भेट देऊ शकता.

लेखी तक्रार नोंदवा:

तुम्हाला पीक लागवडीचा पुरावा, जमिनीच्या मालकीची कागदपत्रे आणि पिकाच्या नुकसानीचा तपशील यासारख्या संबंधित कागदपत्रांसह विमा कंपनीकडे लेखी तक्रार सादर करणे आवश्यक आहे. तुमच्या रेकॉर्डसाठी सर्व कागदपत्रांच्या प्रती ठेवण्याचे सुनिश्चित करा.

अचूक माहिती द्या:

तुम्ही पीक नुकसानीचे प्रमाण, नुकसानीचे कारण आणि इतर संबंधित तपशीलांची अचूक माहिती विमा कंपनीला द्यावी. कोणत्याही विसंगती किंवा खोट्या माहितीमुळे तुमचा दावा नाकारला जाऊ शकतो.

सर्वेक्षकाच्या भेटीची प्रतीक्षा करा:

तक्रार नोंदवल्यानंतर, विमा कंपनी पिकाच्या नुकसानीचे मूल्यांकन करण्यासाठी सर्वेक्षकाची नियुक्ती करेल. सर्वेक्षणादरम्यान तुम्ही उपस्थित राहणे आवश्यक आहे आणि सर्व आवश्यक माहिती आणि कागदपत्रे सर्वेक्षकाला प्रदान करणे आवश्यक आहे.

भरपाई मिळवा:

सर्वेक्षकाच्या अहवालावर आणि विमा पॉलिसीच्या अटी व शर्तींच्या आधारे, विमा कंपनी नुकसानभरपाईची रक्कम निश्चित करेल. भरपाईची रक्कम थेट तुमच्या बँक खात्यात जमा केली जाईल.

शेवटी, प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेंतर्गत पिकाच्या नुकसानीचा अहवाल देण्यामध्ये विमा कंपनीला सूचित करणे, संबंधित कागदपत्रांसह लेखी तक्रार सादर करणे, अचूक माहिती प्रदान करणे, सर्वेक्षकाच्या भेटीची वाट पाहणे आणि सर्व्हेअरच्या अहवालावर आधारित नुकसान भरपाई प्राप्त करणे समाविष्ट आहे.

प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेअंतर्गत तक्रार दाखल करण्याची पद्धत Pradhanmantri Pik Vima Yojana Grievane Process

प्रधानमंत्री पिक विमा योजना ही भारत सरकारने नैसर्गिक आपत्ती, कीटक आणि रोगांमुळे पिकाचे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक सहाय्य देण्यासाठी सुरू केलेली पीक विमा योजना आहे. शेतकर्‍यांना वेळेवर दिलासा देण्याचा या योजनेचा उद्देश असला तरी, शेतकर्‍यांच्या तक्रारी ऐकल्या जातील आणि त्यांचे त्वरित निराकरण होईल याची खात्री करण्यासाठी तक्रार निवारण यंत्रणा असणे देखील महत्त्वाचे आहे.

प्रधानमंत्री पिक विमा योजनेसाठी तक्रार निवारण प्रक्रियेवर चरण-दर-चरण मार्गदर्शक येथे आहे:

विमा कंपनीशी संपर्क साधा:

एखाद्या शेतकऱ्याला योजनेशी संबंधित कोणतीही समस्या असल्यास, पहिली पायरी म्हणजे विमा कंपनीशी संपर्क करणे. कंपनीचे संपर्क तपशील पॉलिसी दस्तऐवजावर नमूद केले आहेत. शेतकरी जवळच्या शाखा कार्यालयात देखील भेट देऊ शकतात किंवा विमा कंपनीने दिलेल्या ग्राहक सेवा क्रमांकावर संपर्क साधू शकतात.

तक्रार नोंदवा:

विमा कंपनीशी संपर्क साधल्यानंतर शेतकऱ्याने लेखी तक्रार करणे आवश्यक आहे. तक्रारीमध्ये पॉलिसी दस्तऐवज, पीक लागवडीचे तपशील आणि जमिनीच्या मालकीची कागदपत्रे यांसारख्या आधारभूत कागदपत्रांसह, समोर आलेल्या समस्येचा तपशील असावा. शेतकऱ्यांनी तक्रारीची एक प्रत त्यांच्या नोंदीसाठी ठेवावी.

सर्वेक्षकाच्या भेटीची प्रतीक्षा करा:

विमा कंपनी पिकाच्या नुकसानीचे मूल्यांकन करण्यासाठी सर्वेक्षकाची नियुक्ती करेल. सर्वेक्षक शेतकऱ्यांच्या शेतात जाऊन पिकाच्या नुकसानीचे मूल्यांकन करतील. शेतकऱ्याने सर्वेक्षणादरम्यान उपस्थित राहून सर्व आवश्यक माहिती व कागदपत्रे सर्व्हेअरला देणे आवश्यक आहे.

भरपाई प्राप्त करा:

सर्वेक्षकाच्या अहवालाच्या आधारे, विमा कंपनी नुकसान भरपाईची रक्कम निश्चित करेल. नुकसान भरपाईची रक्कम थेट शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाईल.

अपील प्राधिकरणाकडे अपील:

शेतकरी भरपाईच्या रकमेवर समाधानी नसल्यास, ते नुकसान भरपाई मिळाल्यापासून 30 दिवसांच्या आत अपील प्राधिकरणाकडे अपील करू शकतात. अपीलीय अधिकारी या प्रकरणाचा आढावा घेईल आणि योग्य आदेश देईल.

शेवटी, प्रधानमंत्री पिक विमा योजनेची तक्रार निवारण प्रक्रिया सरळ आहे आणि पिकाचे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना वेळेवर दिलासा देण्याचे उद्दिष्ट आहे. शेतकऱ्यांनी सर्व आवश्यक कागदपत्रे हातात ठेवावीत आणि त्यांच्या तक्रारींचे त्वरित निराकरण व्हावे यासाठी तत्काळ तक्रार नोंदवावी.

अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा 

Leave a Comment